از عصر قاجار تا قطب مدرن تجاری

تاریخ گمرک بوشهر، روایتی از تحولات اقتصادی، سیاسی و اجتماعی ایران در چند قرن اخیر است. این بندر که اسناد تاریخی، قدمت آن را به بیش از ۵۰۰۰ سال پیش و با نام باستانی «لیان» به معنای خورشید تابان می‌رسانند، از دوره‌های مختلف تاریخی به عنوان یک مرکز تجاری مهم مطرح بوده است.

نقطه عطف در تاریخ این گمرک، اوایل قرن بیستم میلادی و در دوران قاجار رقم خورد. در این زمان، بوشهر مهم‌ترین بندر ایران در خلیج فارس بود و حضور قدرتمند کارگزاران بریتانیا و کنسولگری‌های اروپایی، اهمیت استراتژیک آن را دوچندان کرده بود.

افرادی چون «لامبرت مولیتور» به همراه تیمی از کارشناسان بلژیکی برای ساماندهی به گمرکات جنوب، عازم بوشهر شدند. ساختمان تاریخی و زیبای گمرک بوشهر نیز در سال ۱۲۶۸ هجری شمسی (حدود ۱۸۸۹ میلادی) در دو طبقه توسط همین تیم بلژیکی ساخته شد که تا به امروز پابرجاست.

این چالش‌های تاریخی، ریشه‌های برخی از مشکلات امروزی گمرک را نمایان می‌سازد. مبارزه برای اعمال حاکمیت قانون مرکزی در برابر منافع محلی و مقابله با تجارت غیررسمی، میراثی است که از آن دوران به جا مانده و درک آن برای فعالان امروزی، از جمله هر ترخیص کار گمرک بوشهر، جهت فهم عمیق‌تر فضای عملیاتی این گمرک ضروری است.

با احداث راه‌آهن سراسری، بخشی از اهمیت تجاری بوشهر به خرمشهر منتقل شد و از رونق آن کاسته شد. اما در دهه‌های اخیر، با توسعه زیرساخت‌ها، ایجاد منطقه ویژه اقتصادی و تمرکز بر تجارت منطقه‌ای، گمرک بوشهر بار دیگر جایگاه خود را به عنوان یک قطب حیاتی در اقتصاد ایران بازیافته است.

📜درس‌های تاریخی برای امروز

گمرک بوشهر: پنج هزار سال تاریخ، از «لیان» باستانی تا قطب مدرن تجاری امروز